Τηλ. 210 5810011 - 210 4250360 | N. Σουκαντζίδη 11, Δάσος Χαϊδαρίου & Τραπεζούντος 36, Νίκαια

Κατάγματα

2018-01-24T14:33:33+00:00

Τα κατάγματα είναι η ρήξη της συνέχειας του οστού, δηλαδή αυτό που ονομάζουμε «σπάσιμο». Τα κατάγματα μπορούν να είναι αποτέλεσμα άσκησης βίας στο οστό από τραυματισμό, αλλά μπορεί να ευθύνονται και σε δομική αδυναμία του οστού είτε από οστεοπόρωση είτε από γενετική ανωμαλία του οστού που το καθιστά πιο αδύναμο από όσο θα έπρεπε. Στα παιδιά ο οργανισμός έχει τη δυνατότητα να επιτυγχάνει μεγάλες διορθώσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα όσον αφορά τα κατάγματα και αυτό είναι ένας λόγος σε μικρές ηλικίες ακολουθείται σπάνια η χειρουργική αντιμετώπισή τους. Μιλώντας όμως για τα κατάγματα, χρήσιμο είναι να γίνει αναφορά στο πώς είναι φτιαγμένα τα οστά, έτσι ώστε να γίνει σαφής ο τρόπος που αυτά σπάνε και επουλώνονται φυσικά ή με τεχνητούς τρόπους. Το κεντρικό εσωτερικό τμήμα των οστών είναι ο μυελός και έχει πιο μαλακή σύσταση από την εξωτερική πλευρά του οστού που ονομάζεται φλοιός. Στον μυελό των οστών υπάρχουν κύτταρα που μετατρέπονται σε ερυθρά αιμοσφαίρια, με σκοπό να μεταφέρουν οξυγόνο σε όλα τα σημεία του σώματος και σε λευκά αιμοσφαίρια που αποτελούν το αμυντικό σύστημα του οργανισμού. Επίσης τα οστά περιέχουν μεταλλικά στοιχεία όπως ασβέστιο και φώσφορο τα οποία τους προσδίδουν σκληρότητα, ενώ είναι κατασκευασμένα με συγκεκριμένη διάταξη που τους προσδίδει την ιδιότητα να μπορούν να αντέξουν μεγάλα φορτία δυνάμεων που τους ασκούνται.

Κατάγματα: Πώς συμβαίνουν

Όπως προαναφέρθηκε, τα κατάγματα μπορούν να συμβούν σε οστά που πάσχουν από κάποια πάθηση που τα εξασθενεί ή από κάποια γενετική αστοχία, αλλά κυρίως συμβαίνουν από άσκηση εντονότερης πίεσης από αυτής που μπορούν να αντέξουν. Τα οστά βεβαίως είναι αρκετά σκληρός ιστός, έχουν όμως ιδιότητες που τους επιτρέπουν να μπορούν  να λυγίσουν ως ένα βαθμό ή να υποστούν μια παροδική παραμόρφωση όταν ασκηθεί πάνω τους εξωτερική δύναμη. Εάν η δύναμη που ασκείται είναι ελαφρώς πάνω από το όριο θραύσης του οστού, τότε το κάταγμα είναι ρωγμώδους  τύπου και το ράγισμα συνήθως δε διατρέχει όλη τη διάμετρο του οστού. Αν όμως η δύναμη ξεπερνάει κατά πολύ το όριο αντοχής του οστού, τότε το κάταγμα θεωρείται συντριπτικού τύπου.

Κατάγματα: Τα είδη τους

Τα κατάγματα μπορούν να ταξινομηθούν από τον τύπο και τη θέση τους, από το είδος του τραυματισμού που προκάλεσε τη θραύση των οστών, αλλά και από ιδιότητες όπως τέλειο ή ατελές, ανοιχτό ή κλειστό. Παράδειγμα ταξινόμησης από το είδος του αιτίου της θραύσης είναι το «κάταγμα του μπόξερ» του μετακαρπίου οστού του χεριού. Από την άλλη τα τέλεια κατάγματα είναι όταν το οστό έχει σπάσει εντελώς, τα ατελή όταν δεν έχει σπάσει και έχει ραγίσει, ενώ στα ανοιχτά κατάγματα το σπασμένο οστό έχει ανοίξει πληγή, κάτι που δε συμβαίνει στα κλειστά.

Κατάγματα: Διάγνωση

Συνήθως το πάσχον άτομο καταλαβαίνει ότι έχει σπάσει ένα οστό από τον στιγμιαίο ήχο που κάνει, τον πόνο και τα υπόλοιπα συμπτώματα που είναι το πρήξιμο και το παραμορφωμένο άκρο. Τα κατάγματα κοπώσεως είναι δυσκολότερο να εντοπιστούν επειδή μπορούν να μην εμφανιστούν αμέσως σε μια ακτινογραφία, μπορεί ωστόσο να υπάρχει πόνος, ερυθρότητα και διόγκωση.

Κατάγματα: Αντιμετώπιση

Η μέθοδος θεραπείας ενός κατάγματος εξαρτάται από τον τύπο, τη σοβαρότητα, τη θέση του και την κατάσταση του ασθενούς. Γενικά τα κατάγματα αντιμετωπίζονται με ξεκούραση, αποφυγή επιβάρυνσης του μέλους, ακινητοποίηση με νάρθηκα ή γύψο και ενίοτε με χειρουργικές διαδικασίες. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα κατάγματα χρειάζονται επείγουσα αντιμετώπιση. Πολύ σημαντική θεωρείται η ακινητοποίηση της περιοχής της βλάβης πριν φτάσει ο ασθενής στον ιατρό, καθώς η ανεξέλεγκτη μετακίνηση ενός σπασμένου ή εξαρθρωμένου οστού μπορεί να προκαλέσει επιπρόσθετη βλάβη στο οστό και τραυματισμό των αγγείων και των νεύρων της γύρω περιοχής.

Στην περίπτωση ανοικτού κατάγματος, όπου το οστό διαρρηγνύει το δέρμα, θα πρέπει η περιοχή να καλύπτεται με καθαρές γάζες κατά την μεταφορά του ασθενούς. Στο νοσοκομείο ο ιατρός ακινητοποιεί το κάταγμα σε κατάλληλο νάρθηκα ώστε  να ελαττώσει τον πόνο, ενώ το μέλος ανυψώνεται προκειμένου να ελαττωθεί το οίδημα. Βασικός κανόνας επίσης, είναι η ακινητοποίηση  των καταγμάτων μέχρι να επουλωθούν πλήρως.

Κατάγματα: Εσωτερική και Εξωτερική Οστεοσύνθεση

Στην ανοιχτή εσωτερική οστεοσύνθεση ο ορθοπαιδικός χειρουργός ανατάσσει και σταθεροποιεί το κάταγμα διενεργώντας χειρουργική επέμβαση στην περιοχή του κατάγματος. Με εργαλεία όπως βίδες, πλάκες, ράβδους κλπ. καταφέρνει να σταθεροποιήσει το οστό, όμως αυτό το είδος θεραπείας θα πρέπει να ακολουθείται μόνο αν υπολογίζεται ότι θα εξασφαλίσει καλύτερη λειτουργικότητα στον ασθενή. Στην εξωτερική οστεοσύνθεση, βελόνες ή βίδες εισέρχονται στα τραυματισμένα οστά περιφερικά και κεντρικά της καταγματικής εστίας. Στη συνέχεια ο χειρουργός ανατάσσει τα οστά και μετά οι βελόνες συνδέονται με ράβδους ή πλαίσια εκτός του δέρματος, σαν εξωσκελετός που συγκρατεί τα οστά στη σωστή θέση ώστε να επουλωθούν τα κατάγματα.

Το σύστημα της εξωτερικής οστεοσύνθεσης αφαιρείται, μετά από το πέρας του καθορισμένου χρονικού διαστήματος. Ένας άλλος τρόπος αντιμετώπισης καταγμάτων σε μεγάλα οστά είναι η λεγόμενη «ενδομυελική ήλωση», κατά την οποία ένας ήλος τοποθετείται μέσα στον αυλό του οστού που περιέχει τον μυελό, σταθεροποιώντας το κάταγμα. Το χειρουργείο αυτό γίνεται με μικρές τομές και επιτρέπει την πρώιμη κινητοποίηση του ασθενούς. Τα πλεονεκτήματα είναι η μειωμένη πιθανότητα κινδύνου αιμορραγίας ή φλεγμονών και η μεγαλύτερη λειτουργικότητα.

Κατάγματα: Αποκατάσταση

Τα κατάγματα παίρνουν αρκετές εβδομάδες έως αρκετούς μήνες για να θεραπευτούν. Πρέπει να σημειωθεί δε, πως ακόμα και μετά την αφαίρεση του γύψου ή του νάρθηκα, πρέπει να προστατεύεται το μέλος με μειωμένη δραστηριότητα μέχρι το οστό να είναι αρκετά στερεό. Επιπλέον, μέχρι να ολοκληρωθεί η επούλωση του κατάγματος, οι μύες ατροφούν από την ακινησία και οι αρθρώσεις μπορεί να γίνουν δύσκαμπτες, γι’ αυτό μετά ή και κατά τη διάρκεια της θεραπείας, κρίνεται απαραίτητο ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα φυσιοθεραπείας και ασκήσεων, ώστε να ενδυναμωθεί η περιοχή του κατάγματος και η κινητικότητα των κοντινών αρθρώσεων.